
ماهی یک مهرهدار خونسرد و آبششدار است که در آب زندگی میکند. ماهیها با بیش از ۲۷۳۱۵ گونه یک گروه پارافیلتیک هستند و به سه گروه ماهیهای استخوانی استیکتیس Osteichthyes ، با ۲۲۰۰۰ گونه، ماهیهای غضروفی کندریکتیس Chondrichthyes با بیش از ۸۰۰ گونه و گروههای مختلف ماهیهای بدون آرواره ۷۵ گونه از جمله ماهیهای مکنده و دهانگِرد (hagfish) تقسیم میشوند. ماهیها در اندازههای مختلف به چشم میخورند و طول آنها از ۴۵ فوت مثل کوسه نهنگی تا ۸ میلی متر مثل گوبی کوتوله (dwarf goby) متغیر میباشد. جانوران آبزی دیگر همانند عروس دریایی و ماهی مرکب ماهیهای حقیقی نیستند.
کوچکترین ماهی پیگمی گابی فیلیپینی است که کمتر از ۱۳ میلیمتر در کمال رشد طول دارد. بزرگترین ماهی شارک وال میباشد که در رشد کامل ۱۸ متر طول و ۱۴ تن وزن دارد. یک ماهیان برای آدمی اهیمت بسیار دارند، خوراک میلیونها نفر از مردم از ماهی فراهم میشود
خواص ماهی
غذاهای دریایی دارای پروتئین بالا، چربی کم، کلسترول کم و همین طور دارای ویتامین ها و املاح می باشند. به طور کلی 84 گرم ماهی دارای 120 کالری می باشد. گوشت ماهی دارای ویتامین های B، A و D ، کلسیم و فسفر و دارای مقدار کمی آهن، مس و سلنیوم می باشد. ماهی هایی که در آب های شور زندگی می کنند، دارای مقدار زیادی یُد می باشند.
متخصصان تغذیه برای همه افراد به خصوص بیماران قلبی، مصرف دو بار ماهی در هفته(هر بار 90 گرم) را سفارش می کنند.
چربی ماهی مفید است و چربی گوشت قرمز مضر، زیرا چربی گوشت قرمز از نوع چربی های اشباع می باشد، اما چربی ماهی از 2 نوع اسید چرب غیر اشباع امگا 3 به نام های EPA و DHA است. ماهي از منابع خوب فسفر محسوب ميشود. فسفر ماده اي است كه همراه كلسيم در سلامت و استحكام استخوان ها تاثير مهميدارد. ماهيهايي كه با استخوان مصرف ميشوند مانند ماهي كيلكا و ساردين علاوه بر خواصي كه براي انواع ماهيها ذكر شد حاوي مقدار قابل توجهي كلسيم نيز ميباشند. بنابراين در رشد، استحكام و سلامت استخوانها و دندانها مؤثرند.
خواص روغن ماهی یا امگا 3
* روغن ماهی بیماری های قلبی را به صفر می رساند. لازم به توصیح است که اثر روغن ماهی بر سلامت قلب بیشتر از اثر مصرف سویا است.
* مقدار تری گلیسیرید خون را کم می کند. * تجمع پلاکت های خونی را کم می کند.
* عملکرد سلول های خون رسان را زیاد می کند. * ضربان قلب را تنظیم می کند.
* فشار خون را پایین می آورد. * درمان کننده دردهای کمر و گردن می باشد.
* موجب سلامت و افزایش قدرت بینایی می گردد. * از افسردگی و پریشانی جلوگیری می کند.
* کلسترول خوب ( HDL ) را بالا می برد. این نکته برای بیماران دیابتی بسیار مفید می باشد.
* سلامت مغز را تامین می کند و برای بیماران مبتلا به MS مفید می باشد. مشاهده شده که افراد MS با مصرف ماهی، علائم و نشانه های این بیماری را کمتر بروز می دهند.
* اسید چرب امگا 3 از دیابت نوع 1 در کودکان جلوگیری می کند.
* مصرف امگا 3 توسط مادران باردار، موجب افزایش قدرت ذهنی و ضریب هوشی نوزادشان می گردد.
* مادران باردار با مصرف روغن ماهی از زود متولد شدن نوزاد جلوگیری می کنند.
* روغن ماهی موجب افزایش متابولیسم بدن و به دنبال آن موجب کاهش وزن می گردد.
* روغن ماهی درمان کننده بیماری های تنفسی می باشد.
* اسید چرب امگا 3 بر سلامتی پوست اثر مثبتی دارد. این اسید چرب از خشک شدن و پوسته پوسته شدن، اگزما، جوش و دیگر بیماری های پوستی جلوگیری می کند. علاوه بر آن موجب تسریع در بهبود پوست بیمار می گردد.
* باعث تقویت سیستم ایمنی می شود. لوپوس که یک بیماری سیستم ایمنی می باشد و می تواند منجر به مرگ شود، توسط کمبود امگا 3 رخ می دهد.
تحقیقات نشان داده است که دریافت امگا 3 از طریق مواد غذایی، بهتر از دریافت آن از طریق مکمل هاست. لازم به ذکر است، که در بدن ما باید به مقدار کافی ویتامین های B6، B3 و C و همچنین املاح منیزیم و روی وجود داشته باشد، تا امگا 3 اعمال خود را بهتر انجام دهد. ویتامین E که خود یک آنتی اکسیدان می باشد، امگا 3 را در برابر اکسیده شدن محافظت می کند.
باهوشتر و موفقتر
مطالعات بر روي 9هزار مادر و كودكهايشان نشان داده است، مادراني كه امگا 3 كمتري دريافت كردهاند، فرزندانشان از ضريب هوشي پايينتري برخوردارند. اين مطالعات نشان دادهاند، هماهنگي بين چشمها، دستها و مهارت اجتماعي در اين كودكان بهتر بوده است و سرعت عمل بالاتري دارند. محققان ميافزايند،ضريب هوشي اين كودكان 6 مرتبه از حالت عادي كمتر است. به علاوه، اين كودكان در فعاليتهاي اجتماعي خود (مانند دوستيابي) ناتوانتر هستند و با اختلالات رفتاري در بزرگسالي روبهرو خواهند بود.آنها در ادامه ميافزايند،60 درصد از مغز را چربيها تشكيل ميدهند كه30درصد از آن اسيدهاي چرب ضروري و اسيد چرب امگا3 است كه اغلب از طريق امگا 3 اي كه مادر در دوران بارداري مصرف مي كند، به نوزاد ميرسد. به اين دليل مصرف روغن ماهي به صورت ماهيهايي كه روغن بالاتري دارند، در دوران بارداري توصيه ميشود.حتي در مطالعهاي ديگر ديده شده است كه ميتوان با دادن مكمل روغن ماهي به بچههاي دبستاني تا حدودي در رفتارهاي بد آنها تغييراتي ايجاد كرد. محققان در اين مطالعه به اين نتيجه دست يافتهاند كه كمبود امگا 3 در بچههاو حتي در دانش آموزان بزرگ تر10(تا16ساله) نيز موجب بروز مشكلات رفتاري ميشود كه با دريافت روغن ماهي ميتوان به ميزان قابل توجهي از مشكلات روحي، رفتاري و اجتماعي آنها كاست.
جالب است بدانيد كه اين روغن در دوران بارداري نه تنها بر ضريب هوشي نوزادان اثر دارد، بلكه داراي فوايد ديگري نيز هست. به تازگي مطالعات نشان دادهاند، مادراني كه در دوران بارداري از اين روغن استفاده كردهاند به احتمال كمتر كودكاني با وزن كم را به دنيا خواهند آورد. از آنجايي كه كمبود وزن در بدو تولد با ابتلا به بيماريهاي قلبي و ديابت رابطه مستقيمي دارد، از اين رو جلوگيري از بروز اين بيماريها در حفظ سلامت كودك حتي در بزرگسالي نيز اهميت بالايي دارد. به علاوه چون ماهيها سرشار از امگا3 هستند، داشتن يك بارداري سالم ميتواند با مصرف اين ماده غذايي ميسر شود. از اين رو دانشمندان ماهي را به عنوان جزء مهمي از رژيم غذايي انسانها خصوصاً در اين دوران به حساب ميآورند. محققان در رابطه با اثرات مصرف روغن ماهي در دوران بارداري عقيده دارند كه دريافت مناسب امگا3 ميتواند از بروز بيماري فشار خون و ساير مشكلات ناشي از آن در ميانسالي بكاهد و به اين دليل است كه به مادران باردار توصيه ميشود حداقل دوبار در هفته از ماهي استفاده كنند.
علائمی که نشان می دهند باید امگا 3 بیشتری مصرف کنیم عبارتند از:
خستگی، درد عضلانی، خشکی و خارش پوست صورت، جوش صورت، زخم دهان ، سردرد ، دیابت نوع 2، بیماری های قلبی، شکننده بودن موها و ناخن ها و عدم تمرکز.
مصرف امگا 3 باعث دور شدن بسیاری از بیماری ها می گردد، از جمله:
* آلزایمر و فراموشی * آسم * بیش فعالی(پرتحرکی و کاهش توجه * سرطان * سردردهای میگرنی * MS * چاقی و افزایش وزن * پسوریازیس(وجود لکه های قرمز رنگ در بدن)
* نرمی استخوان * ورم مفاصل * افزایش فشار خون * دیابت * افسردگی * ناراحتی های پوستی* روماتیسم
مضرات ماهی:
ماهی تن از جمله ماهی هایی است که از میزان قابل توجهی جیوه برخوردار است. مصرف زیاد جیوه احتمال بروز برخی بیماری ها از جمله بیماری های عصبی را افزایش می دهد.
جیوه از عناصر سنگین به شمار می رود و استفاده زیاد از آن، برای بدن حکم مواد سمی را دارد. این عنصر با آنزیم های درونی بدن ترکیب و مانع از عمل آنها می شود. تجمع جیوه در بدن منجر به بروز اختلالات شنوایی ، لرزش عضلات ، بروز بی حسی عمومی و به هم خوردن متابولیسم درونی می شود و از همه مهم تر این که جیوه عملکرد سیستم عصبی را مختل می کند و به رشد بافت مغزی آسیب جدی می رساند.
به همین دلیل مصرف زیاد تن ماهی برای مبتلایان به بیماری های مغزی و عصبی و همچنین کودکان و مادران باردار توصیه نمی شود، زیرا سیستم مرکزی و عصبی جنین را که به سرعت در حال رشد است، تحت تاثیر قرار می دهد.
علی رغم تاثیر مصرف متعادل ماهی تن در پیشگیری از سرطان، مصرف زیاد و بیش از اندازه ی آن ، به دلیل داشتن جیوه، احتمال بروز سرطان را افزایش می دهد.
انواع فرآورده هاي ماهي
برگر ماهيFish burger بستني ماهيFish ice cream
اسنك حجيم شده ماهيFish snack خاويار رنگيColor caviar
پنير ماهيFish cheese كباب لقمه ماهيFish finger
كوفته كپور ماهيانFish ball گوشت خالص ماهي
سوخاري ماهي كيلكاBreaded Anchovy
فيله سوخاري ماهي قزل آلا Breaded fried trout fillet
خميرماهي آماده مصرف ماهيFish paste
سالاد ميگو در سس مايونزMayonnaised shrimp salad
سالاد ميگو در روغن زيتونShrimp salad in olive oil
سالاد ماهي دودي در روغن زيتونSmoked fish salad in olive oil
سالاد ماهي شور در سس مايونزMayonnaised salted fish salad
سالاد ماهي كيلكا در سس مايونزMayonnaised Anchovy salad
ماريناد (ترشي)ماهي كيلكاMarinated Anchovy
ماريناد گرم (ترشي)ماهي قزل آلاMarinated trout fish
ماريناد (ترشي)ماهي كپورMarinated carp fish
ماريناد ماهي كفالMarinated mugil
ماهي شور خشك قزل آلاDry Salted trout fish
ماهي شور مرطوب قزل آلاWet salted trout fish
ماهي شور خشك كپور نقره ايDry salted silver carp
ماهي شور مرطوب كپور نقره اي Wet salted silver carp
فيله دودي گرم قزل آلاHot smoked trout fish
ميگوي ناني شدهBreaded shrimp
منبع: مجله سلامت
http://www.tebyan.net
http://www.pr.maj.ir
http://faravari86.blogfa.com
تدوین:عبدالغفور بادپا